Onderzoek hard water en de huid een problematisch huwelijk

(Hard) water en de huid: een problematisch huwelijk

Al decennialang stapelen de aanwijzingen zich op voor het negatieve effect van hard water (water met veel kalk) op de huid van de mens. Veelal ging het om zogenoemde epidemiologische studies, waarin een verband werd gevonden tussen huidproblemen en waterhardheid. Dat er een verband is tussen waterkwaliteit en huidproblemen, blijkt duidelijk uit deze studies. Hoe die hardheid van water precies invloed uitoefent op de huid was tot voor kort nog niet bekend. Komt dat doordat zepen minder goed oplossen in hard water en daardoor irritante resten zeep op de huid achterbleven? Of kwam dat door de rechtstreekse invloed van kalk op de huid? Of spelen er nog andere factoren? Er was nog veel onduidelijk.

Gelukkig wordt er de laatste jaren toch steeds meer duidelijkheid geschapen. Zo weten we uit meer recente studies inmiddels dat hard water zowel een direct negatief effect op de huidbarrière heeft, alsook een indirect effect. Namelijk, door het wassen met hard water blijven meer zeepresten op de huid achter, die vervolgens de huidbarrière beschadigen. Dit geldt zowel voor mensen met een erfelijke aanleg voor atopisch eczeem als mensen zonder deze aanleg.

Hieronder kunt u desgewenst meer lezen over de wetenschappelijke studies die een verband tussen waterhardheid en huidproblemen hebben weten vast te stellen, evenals een greep uit ervaringen van onze klanten.

De wetenschap

Epidemiologische/ecologische studies

Al decennialang wordt er een verband gelegd tussen water(hardheid) en huidproblemen zoals eczeem. De studie uit 2011 van Ewence et al. biedt een zeer uitgebreid overzicht van onderzoek naar de verbanden tussen huidproblemen en leidingwaterkwaliteit tot dan toe.1

Een van de onderzoeken die specifiek keek naar het verband tussen constitutioneel eczeem en waterhardheid is die van McNally et al. uit 1998.2 Deze ecologische studie onderzocht de uiting van eczeem bij kinderen in de basisschoolleeftijd (4-12 jaar). Er werd een significante samenhang gevonden tussen het vóórkomen van eczeem en de waterhardheid; in gebieden met harder water kwam er bij kinderen meer eczeem voor dan in gebieden met zachter water.

In 2004 werd dit Britse onderzoek gerepliceerd in Japan en in 2007 in Spanje.3,4 De resultaten waren hetzelfde, ook hier werd het verband tussen waterhardheid en eczeem gevonden. Het effect lijkt dus te veralgemeniseren.

Vervolgens was er in 2016 de studie van Perkin et al. naar het verband tussen waterhardheid en het risico op constitutioneel eczeem onder zuigelingen.5 Ook hier kwam een verband aan het licht. Een sterk punt van deze studie ten opzichte van McNally et al. uit 1998, was dat hier de ernst van het eczeem werd vastgesteld middels het gevalideerde instrument SCORAD6 en door meting van Transepidermaal Waterverlies (TEWL - vochtverlies door de huid).

Een zwakte van dit soort studies is dat er weliswaar een verband wordt gevonden maar er geen uitspraken kunnen worden gedaan over de richting en directheid van het verband, ofwel causaliteit: oorzaak en gevolg. Met ander woorden, op basis van deze epidemiologische/ecologische studies kan niet worden gesteld: hard water veroorzaakt eczeem.

Een voorbeeld. Stel: in hoger gelegen gebieden is het water zachter (smeltwater is zacht) en komt eczeem minder vaak voor dan in lager gelegen gebieden met harder water. Wil dat zeggen dat hard water eczeem veroorzaakt? Nee; het is namelijk niet uitgesloten dat er nog andere factoren een rol spelen. Zo is het bijvoorbeeld niet ondenkbaar dat er in hoger gelegen gebieden meer zon schijnt en daardoor minder eczeem voorkomt, of dat er minder allergenen zoals huisstofmijt voorkomen.

Om een oorzakelijk ofwel causaal verband te kunnen aantonen moet er een experiment worden gedaan. Er moet een factor (in dit geval de waterhardheid) worden gemanipuleerd. Hieronder geven we een beknopt overzicht van de belangrijkste experimentele studies waarin dit is gedaan.

Experimenteel onderzoek

De eerste experimentele studie was qua uitkomst niet echt hoopgevend. In 2011 werd de zogenaamde SWET-trial (Soft Water Eczema Trial) uitgevoerd door Thomas et al.7 Met 336 kinderen tussen zes maanden en zestien jaar – allemaal met matige tot ernstige eczeemklachten – werd een proef gedaan. De ene helft kreeg twaalf weken lang zacht water – er werd bij hen thuis een waterontharder geplaatst – de andere helft behield het harde water uit de kraan. Daarnaast bleven de kinderen hun medicijnen gebruiken. Er werden hier geen significante verschillen gevonden tussen de beide groepen. Een zwak punt van deze studie was dat het zich alleen richtte op patiënten waar reeds eczeem was vastgesteld. Bij deze patiënten is het eczeem zelf namelijk ook een oorzaak van een verminderde huidbarrière. Het effect van de waterhardheid kan dan worden overschaduwd door bijvoorbeeld de gevolgde therapie en daardoor niet meer aantoonbaar zijn. Bovendien was de groep patiënten nogal divers wat betreft ernst van de eczeemklachten en leeftijd.

Het eerder aangehaalde onderzoek van Perkin et al. uit 2016 gaf in retrospectief ook nog een goede mogelijke verklaring voor het ‘mislukken’ van de SWET trial. Het chloorgehalte in het Engelse drinkwater (en dat is vrij hoog) kan een vertroebelend effect hebben gehad op de resultaten. Een waterontharder verwijdert chloor niet, daarvoor is een actief-koolfilter nodig.

Danby et al. toonden aan dat een veelgebruikt bestanddeel van zepen genaamd Sodium Lauryl Sulphate ofwel natriumlaurylsulfaat (SLS) bij wassen met hard water hardnekkiger neerslaat op de huid ten opzichte van wassen met zacht water.8 SLS staat erom bekend dat het de huid irriteert en de huidbarrière verslechtert. Door een waterontharder te installeren werd de neerslag van SLS-resten op de huid drastisch verminderd en daarmee het negatieve effect ervan op de huid ook. De huid behield bij wassen met zacht water zijn vochtbalans en zuurgraad. Hiermee werd dus een oorzakelijk verband gelegd tussen waterhardheid en de kwaliteit van de huidbarrière. Daarnaast vonden de onderzoekers dat dit effect bij mensen met een genetische aanleg voor eczeem sterker was. Het effect van de waterhardheid op de huid werd in dit geval gemedieerd door de neerslag van SLS, een bestanddeel dat in vrijwel alle zepen, shampoos en bad/douche-middelen wordt verwerkt. Belangrijkste conclusie: de combinatie van hard water en gebruik van middelen met SLS draagt bij aan de ontwikkeling van eczeem.

Een studie die nog opvallender resultaat gaf was van Engebretsen et al.9 Zij onderzochten gezonde volwassenen in de leeftijd 18-49 jaar. De proefpersonen werden blootgesteld aan zacht en hard water en vervolgens werden er fysieke metingen van de huid gedaan. De natuurlijke vochtbalans werd gemeten maar ook de aanwezigheid van verschillende cytokines (signaalstoffen van het afweersysteem) in de huid werd geanalyseerd. Een zeer opvallende uitkomst was dat bij blootstelling van de huid aan hard water, de cytokine interleukine 4 (IL-4) wordt aangemaakt in de huid. IL-4 zorgt ervoor dat het immuunsysteem zich ontwikkelt richting een Th2-immuniteit en Th2-immuniteit zie je bij eczeem, astma en allergieën (atopie).
De conclusie van Engebretsen et al. is dat blootstelling aan water op zich al niet bevorderlijk is voor de huid, maar dat hard water nog een stuk slechter is. Het heeft een negatief effect op Filaggrine (een eiwit dat zorgt voor vasthouden van vocht in de huid) en verhoogt het niveau van IL-4. Dit heeft een zeer negatief effect op de huidbarrière en vergroot het risico op het ontstaan van eczeem.

Toekomstig onderzoek: SOFTER trial

Momenteel worden er proefpersonen geworven voor een nieuw experimenteel onderzoek in Engeland, wat zal worden uitgevoerd door onderzoekers die ook betrokken waren bij het onderzoek van Danby et al. uit 2017,  de zogenoemde SOFTER-studie.10 Hoofdonderzoeker professor Carsten Flohr van de Universiteit van Sheffield en King’s College London zei daar op de website van het instituut voor gezondheidsonderzoek van de UK het volgende over:

“It is during the first few days and months of life that our skin is most susceptible to damage and most at risk of developing eczema. For that reason we are now embarking on a pilot trial to investigate whether installation of a domestic water softener around the time of birth can prevent skin barrier breakdown and eczema in those living in hard water areas”.

Met andere woorden en in het Nederlands: tijdens de eerste maanden van ons leven zijn we het meest gevoelig voor schade aan onze huid en lopen we de meeste kans om eczeem te ontwikkelen. Het lopende onderzoek zal uitwijzen of het installeren van een waterontharder rond de geboorte van een kind de huidbarrière kan beschermen en eczeem kan voorkomen.

Conclusie

De epidemiologische aanwijzingen dat er een verband bestaat tussen hard water en eczeem worden steeds meer bevestigd met experimenteel onderzoek. Er komt steeds meer duidelijkheid over het hoe van hard water en eczeem. Er mag met de huidige stand van de wetenschap worden gezegd dat hard water zowel een direct als indirect negatief effect heeft op de huidbarrière en dus de kans op het ontstaan van eczeem vergroot. De grootste vraag is nu: voorkomt het installeren van een waterontharder het ontstaan van eczeem bij zuigelingen? De SOFTER-trial zal daar hopelijk spoedig een antwoord op geven.

Ervaringen klanten AquaCell

Naast het wetenschappelijke bewijs dat 100% kalkvrij water beter is voor de huid, hebben wij vele klanten die door hun praktijkervaring dolgelukkig zijn met hun AquaCell. Het grote voordeel van de AquaCell is dat het als een van de weinige waterontharders het water volledig ontkalkt. Zelfs een (rest)hardheid van 3 dH kan de huid namelijk irriteren. Hieronder een greep uit ervaringen van onze klanten die de AquaCell aanschaften vanwege hun huid.

Annie Bakker heeft huidkanker. Het is geen heel agressieve vorm, maar erg vervelend is het wel. Jeukende huid, pijn en wonden. “Tot bloedens toe.” Maar sinds ze in augustus 2013 een AquaCell-waterontharder in haar woning liet plaatsen, knapte haar huid zienderogen op en was haar jeukende huid verleden tijd. Ze realiseerde zich op vakantie in Oostenrijk dat het water aldaar veel beter aanvoelde op haar huid. Thuisgekomen ging ze op zoek naar een oplossing, en schafte de AquaCell aan. Sindsdien is haar jeukende huid verleden tijd.

Lees hier het verhaal van Annie.

Skyler Knol uit Amsterdam krabte zich als baby elke nacht tot bloedens toe open. De familie Knol had daardoor amper nachtrust meer. Nadat vader Hans een advertentie had gezien waarin Annie Bakker vertelde over haar verminderde huidklachten na aanschaf van de AquaCell, besloot hij de proef op de spm te nemen. Skyler's eczeem verdween nagenoeg en de familie Knol slaapt weer.

Lees hier Skyler's verhaal.

Jesper Hoekstra uit het Friese Boornbergum heeft van jongs af aan zo'n extreme vorm van eczeem dat zelfs de artsen voor een raadsel stonden. Een van de bijkomende problemen van zijn huidproblemen is dat douchen nagenoeg onmogelijk was. Eenmaal per week douchte hij met koud water. Zijn huidproblemen verdwenen niet na aanschaf van de AquaCell, maar hij kan nu wel weer dagelijks een warme douche nemen.

Lees hier het hele verhaal van Jesper.

Lisa Keur uit het Drentse Veenhuizen heeft ook van jongs af aan eczeem. Door een zeer gedisciplineerd dieet (geen chocolade en varkensvlees) wist de familie Keur haar klachten redelijk te onderdrukken. Na installatie van de AquaCell gaat het beter met Lisa, en eet ze zo nu en dan zelfs weer wat chocolade en varkensvlees.

Lees hier Lisa's volledige verhaal.

De dochter van Eric van der Plas uit Nieuw-Vennep had ook last van huidirritatie. Niet heel extreem, dus werd er geen arts geraadpleegd. Vader van der Plas ging zelf op internet zoeken en stuitte op hard water als een mogelijke oorzaak van huidirritatie. Nadat de AquaCell werd geïnstalleerd verdween de huidirritatie volledig.

Lees hier het verhaal van de familie van der Plas.

Tot slot het verhaal van Damien Wouts uit Bergen op Zoom. Damiën heeft de huidaandoening ichthyosis vulgaris ofwel visschubziekte, een erfelijke aandoening. Zijn moeder Tamara: “In het voorjaar van 2016 zagen we de symptomen zich uitbreiden naar de nek, hals en armen van Damiën. We wilden niet dat hij op school gepest zou worden omdat hij er anders uitzag. We hadden al eens gelezen dat zacht water goed voor de huid was. Mijn man Patrick is toen op internet gaan zoeken en kwam bij AquaCell uit. (...) Tijdens een bezoek aan de dermatoloog vroeg Patrick of zacht water inderdaad beter voor Damiën zou zijn. De arts bevestigde dat. “Toen wisten we: We moeten een AquaCell hebben. Hopend dat het iets zou helpen.” En dat deed het: “Damiën doucht nu, als hij de kans krijgt, elke dag! En hij geniet ervan. Zijn huid is nu een stuk zachter en rustiger. Zelfs de vlekjes op zijn armen en benen zijn veel minder geworden. Dit hadden we zeven jaar eerder moeten doen.”

Lees hier het verhaal van Damien Wouts.

Deze praktijkvoorbeelden laten zien dat zowel mensen met extreme huidklachten als mensen met minder heftige klachten baat kunnen hebben bij een AquaCell waterontharder.

Referenties
1. Ewence A, Rumsby P, Rockett L et al. A review of skin irritation and tap water quality. Swindon (United Kingdom): Drinking Water Inspectorate 2011.
2. McNally NJ, Williams HC, Phillips DR et al. Atopic eczema and domestic water hardness. Lancet 1998; 9127:527-31.
3. Miyake Y, Yokoyama T, Yura A, Iki M, Shimizu T. Ecological association of water hardness with prevalence of childhood atopic dermatitis in a Japanese urban area. Environ Res 2004; 94:33-7.
4. Arnedo-Pena A, Bellido-Blasco J, Puig-Barbera J et al. [ Domestic water hardness and prevalence of atopic eczema in Castellon (Spain) school children]. Salud Publica Mex 2007; 49:295-301.
5. Perkin MR, Craven J, Logan K, et al. Association between domestic water hardness, chlorine, and atopic dermatitis risk in early life: A population-based cross-sectional study. J Allergy Clin Immunol 2016; 138:509-16.
6. Severity scoring of atopic dermatitis: the SCORAD index. Consensus Report of the European Task Force on Atopic Dermatitis. Dermatology 1993; 1:23-31.
7. Thomas, KS, Dean T, O'Leary C et al. A Randomised Controlled Trial of Ion-Exchange Water Softeners for the Treatment of Eczema in Children. PLOS Med 2011; 2:e1000395
8. Danby SG, Brown K, Wigley AM et al, The Effect of Water Hardness on Surfactant Deposition Following Washing and Subsequent Skin Irritation in Atopic Dermatitis Patients and Healthy Controls, J Invest Dermatol 2017; 1:68-77.
9.Engebretsen KA, Kezic S, Jakasa I et al. Effect of Atopic Skin Stressors On Natural Moisturizing Factors and Cytokines in Healthy Adult Epidermis. Br J Dermatol 2018; 3:679-688.
10. NCT03270566. Softened Water for Eczema Prevention Pilot Trial (SOFTER). https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT03270566.

Wij scoren een 9.5 op een
totaal van 1732 reviews.
En daar zijn we trots op! Via Kiyoh.nl